Prof. Dr. P.J.D. Drenth: Inspirerend leiderschap

03-12-2013

Prof. Dr. P.J.D. Drenth: Inspirerend leiderschap

Lang is men op zoek geweest naar eigenschappen en persoonskenmerken van de ‘geboren’ leider. De beschikbaarheid van een dergelijke lijst van eigenschappen, een ‘leiderschapsprofiel’, zou immers ideaal zijn voor selectie, management development en personeelsplanning. Psychologen zijn dan ook druk doende geweest dergelijke eigenschappen te identificeren en vooral daarvoor tests en beoordelingsmethoden te ontwikkelen.

De laatste tientallen jaren is daarin echter een beetje de klad gekomen. In tegenstelling tot de populaire opvattingen bleken er toch niet zoveel kenmerken vastgesteld te kunnen worden die duidelijk en consistent goede en slechte leiders, of leiders en ‘volgers’, van elkaar konden onderscheiden. Eigenlijk houdt het, voor wat betreft de algemeen geldigheid, met de eigenschappen intelligentie en sociale dominantie wel zo’n beetje op. Een wat magere oogst na al het naarstig onderzoek op dit terrein. Eén van de oorzaken van dit wat teleurstellend resultaat is dat men er ten onrechte vanuit ging dat bepaald leiderschapsgedrag onder alle omstandigheden en bij alle problemen dezelfde effecten heeft. Dat is niet het geval.  Uiteenlopende omstandigheden en diverse problemen vragen om verschillende leiderschaps-benaderingen en wellicht  -typen. Belangrijker ook dan de eigenschappen van de leider is zijn stijl van omgaan met de ondergeschikte(n). Voor wat dat laatste betreft zijn er vanuit het onderzoek aardige ontwikkelingen te melden, waarbij toch ook weer het oude idee van de leider ‘die het in zijn vingers heeft’ om de hoek komt kijken. Ik duid hier op het onderscheid dat met een vertaling van de Amerikaanse termen wordt aangeduid met de tegenstelling ‘transactioneel’ tegenover ‘transformationeel’; men zou ook kunnen zeggen ‘zakelijk’ tegenover ‘inspirerend'. Bij de eerste vorm is er sprake van een zakelijke transactie, een ‘deal’ tussen leider en ondergeschikte. Faire afspraken over gedrag en beloning worden gemaakt zonder dat dit echter tot een blijvende, motiverende band tussen leider en ondergeschikte hoeft te leiden.

Daartegenover staan inspirerende leiders, die zelfvertrouwen en betrokkenheid uitstralen, hoge eisen stellen aan zichzelf en de medewerkers, creatief en innovatief zijn, de doelen in vaak ideologische termen en op een gedreven wijze weten over te brengen en vertrouwen stellen in hun medewerkers. Voorlopig onderzoek wijst uit dat dit tweede type leiderschap leidt tot een hoger niveau van motivatie en betrokkenheid en een hogere kwaliteit van prestaties, doordat het zelfbeeld van de medewerkers positief wordt beïnvloed. Dit type leiderschap lijkt met name superieur te zijn in complexe situaties, in onvoorspelbare omstandigheden en bij crises.

Het komt mij voor dat de situatie in de Nederlandse industrie aardig gekarakteriseerd kan worden met de genoemde drie condities, waaronder inspirerend leiderschap het meest effectief is. Nationale en internationale markten worden steeds complexer en meer onvoorspelbaar en bij niet weinig bedrijven is er sprake van een crisissituatie.  Via radio, TV en kranten bereiken ons de laatste tijd meer bevestigingen van deze conclusie dan ons lief is. Het zou, bijgevolg, ook wel eens zo kunnen zijn dat de Nederlandse industrie vandaag de dag meer ‘transformerend’ leiderschap nodig heeft; leiderschap dat de mensen weet te inspireren en het vertrouwen in zichzelf en in de onderneming weet te stimuleren.

 

Door: Prof. Dr. Pieter Drenth

Artikel delen:


  • Baderie
  • Expert
  • Bakker Bart
  • De Bijenkorf
  • Gall & Gall
  • Gemeente Amsterdam
  • Flevoziekenhuis
  • Rijnland Zorggroep
  • Karwei
  • ABN AMRO
  • Rivera Maison
  • KLM
  • Vereniging Eigen Huis
  • de Goudse
  • Hunkemöller
  • Waterlandziekenhuis
  • Ikazia
  • EWP
  • Magenta
  • Curves
  • Gebrit
  • Overwinnen
  • PasMaarToe trainingen
  • EMTÉ supermarkten
  • Het gezonde net
  • Maasstad ziekenhuis
  • Euretco
  • Team Kappers
  • Cosmo Hairstyling
  • BrainWash Kappers
  • Yes! Salons
  • PW Martkets